Kraj Basków

Niewiele wiadomo o pochodzeniu Basków. Jest to odrębny lud różniący się wyglądem fizycznym od Francuzów czy Hiszpanów i nie mający raczej krewnych w Europie. Z pewnością ich język, euscara, jest jednym z najstarszych używanych w Europie - istniał już, kiedy ze wschodu 3000 lat temu przybyły ludy używające języków indoeuropejskich. Uważa się obecnie, że jest tak stary, jak stara jest sama rasa Basków i że raczej rozwinął się w granicach obecnego terytorium, niż został tam skądś sprowadzony.

Prawdopodobnie bardziej znana niż sami Baskowie jest organizacja ETA. Od początku lat siedemdziesiątych te 3 litery regularnie królują w krótkich meldunkach o podkładaniu bomb i napadach na policję. ETA oznacza skrót hasła Kraj Basków i Wolność (Euskadi ta Askatusuna). Stale trwające akcje terrorystyczne tej podziemnej organizacji spowodowały, że opinia publiczna straciła zaufanie do wszystkich Basków. Coraz częściej za wątpliwy prawnie uznawany jest zamiar radykalnego skrzydła ETA, by przemocą osiągnąć suwerenność państwa baskijskiego. Samo społeczeństwo coraz kategoryczniej odrzuca możliwość podjęcia walki zbrojnej (90%).

Baskonia
Baskonia
Baskonia - tak właśnie nazywał się niegdyś dzisiejszy Kraj Basków, piękny autonomiczny region Hiszpanii położony nad Zatoką Biskajską.

A kim są właściwie Baskowie? Bezsprzecznie jednym z najstarszych ludów Europy. Już od co najmniej dziesięciu tysiącleci trzymają się kurczowo tego samego kawałeczka ziemi, leżącego między wybrzeżem kantabryjskim a dolinami Pirenejów. Są bardzo dumni ze swych prastarych korzeni, które zachowali aż po dziś dzień w muzyce i tańcu. Ich własne dyscypliny sportu, np. łupanie drewna i podnoszenie kamieni, cieszą się wielką popularnością wśród młodzieży.

Euskal Herria
Ziemie Basków należały w różnych okresach historii do różnych organizmów państwowych: cesarstwa rzymskiego, kalifatu kordowańskiego, królestwa Asturii i León, królestwa Nawarry, królestwa Kastylii, do Francji,

Obecnie pierwotne tereny należące do Basków, które przemierzało z biegiem historii wiele ludów i władców, są poprzecinane: francusko-hiszpańską granicą państwową oraz granicami regionalnymi. Właśnie one traktowane są przez wojowniczych Basków jako niesprawiedliwe, a nawet obelżywe. Oni pragną Kraju Basków (Euskadi), który obejmowałby nie tylko obszar dzisiejszej Autonomia del Pais Vasco z centrum rządowym w Vitorii, lecz także sąsiadujący autonomiczny region Navarra (Nafarroa), mający baskijski rodowód, a także gminy i miasta francuskiego Kraju Basków.

Historia nie zna jednolitego państwa baskijskiego, a jedynie niezależnie od siebie zorganizowane wspólnoty wsi, których przedstawiciele brali udział w zgromadzeniu krajowym. Słynnym miejscem zebrań był święty dąb w miejscowości Guernica. Tam władcy Nawarry, Aragonu, Leonu i Kastylii przysięgali bronić specjalnych praw Basków. I tak Kraj Basków miał pewną samodzielność, która jednak została zlikwidowana po wojnach domowych w XIX wieku. W hiszpańskiej wojnie domowej Kraj Basków stał po stronie Republiki, która zapewniała mu autonomię. Generał Franco zupełnie świadomie namówił Hitlera, aby ten wydał rozkaz swojemu legionowi Condor do zbombardowania w 1937 r. mającej symboliczne znaczenie Guerniki (przypomina o tym obraz Picassa). Miało to na celu złamanie oporu baskijskiego. Po upadku dyktatury gen. Franco Baskowie zasadzili na tym samym miejscu nowy dąb.

Kraj Basków, bogaty w rudy żelaza, przeżył na początku XIX wieku industrializację. W okolicach Bilbao stopniowo powstało centrum hiszpańskiego przemysłu ciężkiego, natomiast fabryki mebli i papieru wyzyskiwały bogactwo lasów w Pirenejach. Przywędrowało tu wielu robotników poszukujących pracy z biednych regionów Kastylii i Galicji, których pogardliwie nazywano maketos. Dzisiaj ponad polowa ludności hiszpańskiego Kraju Basków to nie Baskowie. Paradoksem jest, iż Bilbao - największe baskijskie miasto - jest równocześnie najmniej baskijskie. Jedynie 20% jego mieszkańców zna język euskera (baskijski). Od początków lat siedemdziesiątych czynione są intensywne starania w celu zachowania tej najstarszej, żywej mowy europejskiej i przekazania jej młodej generacji.

Baskijski obok kastylijskiego jest oficjalnym językiem urzędowym, używanym także w szkolnictwie. Wydaje się w nim gazety, książki oraz nadaje programy telewizyjne. Na tamtych terenach podróżny natrafia na oznakowania drogowe i szyldy napisane w języku baskijskim. Ale szybka .askizacja (euskerizacion) natrafia na wielkie przeszkody. Wciąż 40% ludności tego autonomicznego regionu nie zna języka baskijskiego.

Baskowie mają swoją własną czerwono-zielono-bialą flagę narodową (ikurrina), hymn pt. Bas kijscy wojownicy (Eusko Gudariak) oraz święto narodowe (Aberri Eguna), które przypada w Wielką Niedzielę. Jednak to ich nie zadowala. Szczególnie na wsi napotyka się silnie zakorzeniony patriotyzm, połączony ze zdecydowanym nastawieniem antyhiszpańskim. 1/3 społeczeństwa opowiada się za niezawisłością Kraju Basków. Często wybucha nie ukrywany płomień nienawiści przeciwko Guardia Civił. Hiszpanie do domu! rozbrzmiewa ze wszystkich stron, gdy policja przeprowadza swoje kontrole. W kraju Basków w porównaniu ze wszystkimi krajami europejskimi na jednego policjanta przypada najmniejsza liczba ludności.

Niektórzy sądzą, że Baskowie są ostatnimi żyjącymi przedstawicielami europejskich aborygenów. Teoria ta powstała w oparciu o znaleziska archeologiczne w obecnym stuleciu. Fragmenty czaszki człowieka z Cro-Magnon, o których twierdzi się, że pochodzą z paleolitu (ok. 9000 r. p.n.e.), okazały się identyczne z budową czaszki współczesnych Basków. Większość prac antropologicznych, głównie autorstwa uznanego naukowca Joxe Miguela Barandiarana, skłania się ku poglądowi, że Baskowie od tysięcy lat zamieszkiwali zachodnie Pireneje, zazwyczaj w izolacji. Rzeczywiście, na przestrzeni wieków mieli oni bardzo niewiele kontaktów z ludami, które migrowały do Europy, częściowo z powodu nieprzebytych gór, a częściowo gdyż byli uważani przez potencjalnych najeźdźców za barbarzyńców.

Kieszonkowa Encyklopedia Turysty

Kraj Basków na forum

  • teodor
    teodor

    Prawie wszędzie na terenie prowincji znaki drogowe i napisy są w dwóch językach: kastylijskim i baskijskim, choć ten drugi często jest domalowany. Ostatnimi czasy wiele rad miejskich ofi¬cjalnie postanowiło używać nazw baskijskich, co widać w nowych broszurach turystycznych i mapach. W związku z tym używamy w naszym Przewodniku baskijskich nazw miast i w nawiasach podajemy nazwy kastylijskie. Jednak niektóre miasta, jak Pamplona i Bilbao, wciąż nazwywa się po kastylijsku, i w tych przypadkach w nawiasie podajemy nazwę baskijską. Warto zwrócić uwagę na podstawowe alternacje, czasem tylko jednej litery, co może pomóc rozszyfrować niektóre nazwy, np. na znakach i w jadłospisach. Kastylijskie ch przechodzi w tx. Przede wszystkim w języku euscara bardzo często występuje A: .w-miejscu kastylijskiego c.(Gipuzkoa zamiast Guipuzcoa) oraz przy tworzeniu liczby mnogiej.

Strona korzysta z plików Cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. [ok]