Architektura

Hiszpania słynie ze swych pomników architektury. Można tam zobaczyć wszystko: od rzymskich akweduktów i amfiteatrów, przez zachodnio gotyckie, romańskie i gotyckie kościoły, aż po najnowocześniejszą architekturę miejską. Symbioza, w jakiej żyli w Hiszpanii muzułmanie i chrześcijanie między VIII a XV w., najsilniej wyraża się w architekturze, będącej przykładem nieustannego przenikania się stylów charakterystycznych dla tych dwóch światów. Mało jest w Hiszpanii zabytków z okresu przed arabskiego, tj. z czasów królestwa Wizygotów. Więcej już śladów pozostawili Rzymianie. Najznaczniejsze przykłady budownictwa romańskiego można znaleźć na trasie pielgrzymek do Santiago de Compostela na północnym zachodzie Hiszpanii, przy czym katedra w Santiago jest najznamienitszą budowlą swoich czasów (1078-1128).

W tym samym czasie na południu Hiszpanii rozwijała się zachwycająca nas po dziś dzień architektura Maurów, Alhambra w Granadzie, której budowę rozpoczęto dopiero w XIV wieku, oraz La Mezquita w Kordobie (785-999) są bez wątpienia największymi osiągnięciami budownictwa islamskiego w Europie. Wiele miast i wsi w południowej Hiszpanii do chwili obecnej charakteryzuje architektura mauryjska: wąskie uliczki i podwóreczka, dające cień i ułatwiające kontakty towarzyskie mieszkańców. Arabowie przynieśli swój kunszt budowlany, najdoskonalszym przykładem ich architektury są pałace Alhambry w Grenadzie, La Mezquita w Kordobie, najstarsze partie Alkazaru w Sewilli. Istotą stylu arabskiego jest prostota form przestrzennych, skromność użytych materiałów przy niesłychanie wymyślnym zdobnictwie wnętrz (arabeski) oraz charakterystyczny plan budowli z wewnętrznym patio przejętym 7 rzymskiego atrium, prostokątnego kształtu o bogato zdobionych krótszych bokach i spokojnych poziomach liniach boków dłuższych, z nieodłącznym basenem i fontannami.

W chrześcijańskiej Hiszpanii gotyk bardzo powoli zajmował miejsce stylu romańskiego, przy czym często dochodziło do uroczej kombinacji obu tych stylów (stara katedra w Salamance). W stylu gotyckim budowano klasztory Cystersów i potężne katedry. Pierwsze z nich, dzieła mistrzów francuskich i niemieckich, znajdują się w Burgos, Toledo i Leon. Podczas reconąuisty przekształcano mauryjskie meczety w kościoły chrześcijańskie. Najpiękniejsze zabytki tego stylu znajdują się w Starej Kastylii i dawnym królestwie León, w Aragonii i Katalonii. Cechą charakterystyczną tego stylu jest łuk podkowiasty (dziedzictwo architektury wizygockiej), który podjęło budownictwo arabskie (La Mezquita). Rzeźba mozarabska nie uznaje ornamentów figuralnych. Największe wrażenie sprawia pięcio nawowa budowla w Sewilli, której budowę rozpoczęto w 1402 r. Hiszpańskim wariantem gotyku jest tzw. styl mudejar, który łączy elementy gotyckie i mauryjskie.

Najbardziej reprezentatywne przykłady architektury, która w XIV wieku osiągnęła pełen rozkwit, znajdują się w Toledo, Sewilli oraz w nieco mniej znanym Teruel. Ze stylu mudejar rozwinął się w XVI w. charakteryzujący się przebogatą ornamentyką styl plateresk Katedra w Grenadzie oraz fasada uniwersytetu w Salamance są jego typowymi przykładami. Jako przeciwieństwo tego stylu w niedługim czasie pojawiła się tendencja, w której budowniczowie całkowicie rezygnowali z ozdób. W stylu desomamentado powstał robiący potężne a zarazem surowe wrażenie pałac królewski Escorial, zaprojektowany przez Juana de Herrera. Ten styl nie znalazł jednak kontynuacji w dalszym rozwoju.

Kontynuowano natomiast tworzenie form barokowych, które fantazyjnie zapanowały w budownictwie i wkrótce zmieszały się z niechrześcijańską sztuką Ameryki Środkowej (zakrystia klasztoru Kartuzów w Grenadzie). W drugiej połowie XVIII w. wraz z surowymi formami klasycyzmu współistniała tendencja przeciwna (Palacio Real oraz gmach Muzeum Prado w Madrycie).

W XIX wieku, podobnie jak i w innych krajach europejskich, powstała mieszanina różnych stylów, przy czym charakterystyczne stało się nawiązywanie do architektury mauryjskiej budowlami stylizowanymi orientalnie. W tym klimacie w Katalonii zrodziła się moderna katalońska spokrewniona z francusko-belgijskim Art Nouveau. Architektoniczne prace Antonia Gaudiego zachwycają nowatorskim ukształtowaniem wnętrz, które z jednej strony nawiązują do gotyku, a z drugiej dążą do osiągnięcia formy naturalnej. Jego najwspanialszym osiągnięciem jest nie dokończony kościół Sagrada Familia w Barcelonie. Nowatorstwo tego architekta polega często na umiejętnym tworzeniu nie rzucających się w oczy detali, takich jak pięknie uformowana gałka u drzwi, oryginalnie wycięta krata bramy.

Za czasów dyktatury Franco nie powstały żadne wybitne dzieła architektoniczne. Budowlany boom w miastach i na wybrzeżach zrodził pod względem estetycznym wątpliwej jakości owoce. Natomiast początek lat osiemdziesiątych przyniósł hiszpańskim architektom międzynarodową sławę w dziedzinie architektury muzealnej (czego przykładem jest Museo de Arte Romano) oraz nowego budownictwa publicznego. Ricardo Bofill i Oriol Bohigas zdobyli rozgłos jako architekci miejscy Barcelony.

Architektura na forum

  • Brak rozmów na temat Architektura.
Strona korzysta z plików Cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. [ok]