Sztuka

Różnorodność sztuki jest następstwem sięgania do bogatego dziedzictwa, jakie pozostało po minionych epokach. Jej losy można śledzić cofając się aż do epoki kamiennej. Rysunki w jaskiniach północnej Hiszpanii są świadectwem rozkwitu sztuki w epoce pierwotnej. Z ostatniego tysiąclecia przed narodzinami Chrystusa pochodzą rzeźby Keltyberów: słynna Dama z Elche i Bogini z Bazy. Od Rzymian, po których panowaniu na ziemiach hiszpańskich pozostały jeszcze resztki budowli oraz od Arabów zapożyczono elementy, które spotyka się w architekturze do dziś.

Hiszpańska rzeźba i malarstwo znajdowały się w XIV wieku pod wpływem francuskim. W XV wieku godnymi naśladowania byli mistrzowie włoscy, niemieccy i holenderscy, którzy wiele prac wykonywali także w Hiszpanii. Własne szkoły malarstwa w stylu gotyckim powstały w Barcelonie, a później także w Walencji. Już wtedy wykształciły się cechy, które charakteryzowały w sposób szczególny hiszpańską sztukę od okresu baroku. Była to silna tendencja do realistycznego pokazywania detali i zdobnych ornamentów. W epoce renesansu większość twórców wzorowała się na pracach Leonarda da Vinci i Michała Anioła. Dopiero wraz z nadejściem baroku sama Hiszpania stała się źródłem, z którego czerpała cała Europa.

Jedyna w swoim rodzaju jest twórczość Domenica Theotokópuli, nazywanego krótko El Greco (Grek), gdyż pochodził z Krety. Jego obrazy z charakterystycznie wydłużonymi postaciami podziwiać można w Casa del Greco w Toledo, gdzie spędził większość życia, oraz w madryckim Prado. Inny malarz barokowy Francisco Zurbaran nawiązywał do malarstwa Caravaggia. Przedstawiając najczęściej mnichów i sceny klasztorne koncentrował się na kontraście światła. Wrażenie nieomal kiczu sprawia dziś pełne uczucia malarstwo Bartolome Esteban Murillo, obejmujące obrazy religijne i rodzajowe. Do najsłynniejszych dzieł w całej historii sztuki należą płótna Diego Velazquesa (1599-1660). Był mistrzem kompozycji, a równocześnie nieporównywalnym z nikim innym interpretatorem duszy ludzkiej. Las Meninas - jego najsłynniejsze dzieło - wisi w Prado.

Diego Velazquez był nadwornym malarzem Filipa IV. W sposób genialny ukazał życie dworskie Madrytu, posługując się przedstawianiem detali poprzez grę luster i pomieszczeń. Stworzył realistyczne obrazy kolorowego, lecz prawdziwego świata, który w rzeczywistości był teatrem, składającym się z wielu scen i scenek. Do tej pory oddziałuje na hiszpańską sztukę.

Po złotej epoce baroku Hiszpania przeżyła upadek we wszystkich dziedzinach sztuki. Później jednak, na przełomie XVIII i XIX wieku malarz i grafik Francisco de Goya (1746 - 1828) zabłysnął na cały świat swą twórczością. On również był malarzem nadwornym. Posiadł najróżniejsze techniki, malował obrazy religijne, tworzył projekty arrasów, portrety członków rodziny królewskiej, a także szkice, którymi zdobył sobie międzynarodową sławę. Groteskowej wymowy serii Desastres de la guerra, Proverbios, Caprichos do tej pory nie udało się rozszyfrować do końca. Do najsłynniejszych obrazów należą: Rozstrzelanie powstańców madryckich, Maja naga, Maja ubrana.

Najbogatsze i najsłynniejsze zbiory malarstwa mistrzów hiszpańskich, takich jak: Zurbaran, Murillo, Velazquez i Goya znajdują się w Muzeum Prado w Madrycie. Również w czasach moderny wybiło się wielu twórców hiszpańskich, których większość po odniesieniu międzynarodowego sukcesu zapominało o swym rodzinnym kraju. Pierwszorzędne znaczenie ma Pablo Picasso (1881-1973), który stał się centralną postacią moderny w Paryżu. Wraz z Georgesem Braque'em wyniósł na piedestał kubizm. Ten kierunek w twórczości obrał sobie także malarz Juan Gris. Natomiast Joan Miró (1893-1983) przyłączył się początkowo do surrealistów, a później odnalazł swój własny abstrakcyjny język form, który zawiera równocześnie dużą dozę humoru.

Niezaprzeczalnie najsłynniejszym obrońcą surrealizmu został Salvador Dali (1904-1989). Na jego twórczość wielki wpływ wywarła włoska Pittura metafisica. Miró i Dalf pochodzili z Katalonii, podobnie jak znany w swoim czasie malarz fresków, Josep Maria Sert, nawiązujący swą sztuką do manieryzmu. W mrocznej epoce Franco, w której tacy artyści jak Picasso nie mieli prawa bytu, rolę intelektualnego bastionu odgrywała Barcelona, za której pośrednictwem nawiązywano kontakty z zagranicą. Tam w latach czterdziestych i pięćdziesiątych powstały grupy Dau al Set i El Passo, do których należeli cieszący się dziś międzynarodowym uznaniem Antonii Tapies, Cuixart, Antonio Saura i Manuel Millares. Od lat siedemdziesiątych panuje w Hiszpanii gorączka twórcza w której artyści próbują skumulować wszystkie utracone niegdyś kierunki awangardowe, od sztuki nieformalnej do pop-artu, od konstruktywizmu po obiekt-art i environment-art. Do najbardziej znanych twórców młodszej generacji zaliczani są Miquel Barceló, Antoni Llena i Perez Villalta. Obok Madrytu rolę wiodącą jako obszar oddziaływania sztuki odgrywa Katalonia.

W dziedzinie rzeźby na plan pierwszy wysunęli się Baskowie, z których najbardziej znany w świecie jest Eduardo Chillida i jego abstrakcyjne, monumentalne rzeźby. Popieranie malarstwa i rzeźby od lat osiemdziesiątych stało się jednym z punktów ciężkości państwowej polityki kulturalnej, w ramach której zakładane są liczne fundacje. Królowa Zofia została oficjalną patronką sztuki, a jej imieniem nazwano Muzeum Sztuki Współczesnej, które ma dorównywać gigantycznym centrom kulturalnym innych metropilii np. Centre Pompidou w Paryżu. Centro de Arte Reina Sofia (CARS) otwarto przedwcześnie w 1986 roku w kompleksie byłego szpitala w Madrycie. Zamknięto je i ponownie otwarto w 1990 roku. Ma to być wreszcie odpowiednie miejsce dla hiszpańskiej modemy, która w ciągu dziesiątków lat dyktatury Franco znajdowała się poza granicami legalności. Wspaniałe jest również Muzeum Sztuki Abstrakcyjnej, mieszczące się w słynnych wiszących domach w mieście Cuenca.

Kieszonkowa Encyklopedia Turysty

Sztuka na forum

  • Adam
    Adam

    W Hiszpani jest mnóstwo do oglądania, a mało do jedzenia tak pisał Ortega Gaset. Bowiem Widzieć jest podstawową funkcją mentalności hiszpańskiej, stąd sztuka wizualnego wyobrażania rozwinęła się bodaj najpiękniej. Celem hiszpańskich malarzy było nie tyle odtwarzanie natury, co rywalizowanie z nią w tworzeniu coraz piękniejszych, coraz nie zwyklejszych form. Przedmiotem ich zainteresowania był człowiek w żadnym kraju katolickim nie rozwinął się taki kult posągu i obrazu, co w Hiszpani. Nigdzie też artyści nie wkładali tyle wysiłku w osiągnięcie doskonałości. Widać to w kilkunastu wersjach Zwiastowania Murila, zgromadzonych w jednej sali muzeum w Sewili, w niezwykle wyrazistych portretach Velazqueza i Goyi, w ascetycznej rezygnacji z koloru u mistyka Zurbarana, w dramatycznej walce, jaką toczył z op***ą materią El Greco dążąc do odania w obrazach różnych stanów ludzkiego ducha - słowem w całej hiszpańskiej sztuce.

Strona korzysta z plików Cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. [ok]