Salamanka

Zespół zabytkowy Salamanki jest jednym z najwspanialszych w Hiszpanii. Zabytki pochodzące z XIII-XVIII w. wtopione są harmonijnie w nowszą zabudowę, jednolitą stylowo (całe miasto zbudowane jest z tego samego złotawego piaskowca z pobliskich kamieniołomów). Potrzeba dwu dni aby zwiedzić wszystkie godne uwagi obiekty: katedrę, uniwersytet, Plaża Mayor z otoczeniem, liczne pałace i kościoły z charakterystycznymi ołtarzowymi elewacjami w stylu plateresco, szczególnie piękne o zachodzie słońca.

1. Okolice katedry i uniwersytetu. Dzielnica zabytkowa Salamanki ciągnie się między Plaża Mayor i rzeki Tormes, którą przekraczają dwa mosty: nowoczesny Enriąue Esteban i dawny most o 26 łukach, 400-metrowej długości. U jego wylotu stoi prastara celtiberyjska rzeźba granitowy baran, widniejacy w herbie Salamanki. Obrzeżona starymi domami C. Rivera del Puentę wspina się na wzgórze w stronę katedry, pozostawiając po prawej niewielki kościół Santiago łączący elementy stylu romańskiego i mudejar (XII w.). Stara Katedra (Catedral la Yieja) z XIII w., romańsko-gotycka, trzynawowa o sklepieniu krzyżowo-żebrowym, przekształcona jest dziś w muzeum. Wnętrze apsydy wypełnia wielokondygnacyjny ołtarz z 53 znakomitymi obrazami pędzla Nicolasa Florentino (ok. 1445) przedstawiającymi sceny z życia Chrystusa i NMP; w części środkowej statua N.S. de la Vega (koniec XII w.), patronki miasta, z miedzi inkrustowanej emalią z Limoges. W zabudowaniach klasztoru m.in. Kaplica św. Barbary (XIV w.), gdzie nadawano tytuły doktorskie; w Kaplicy Anaya alabastrowy grobowiec arcybiskupa Salamanki, a następnie Sewilli, Diego de Anaya (zm. 1437) fundatora nowej katedry; Kaplicę Salvador lub Talavera w stylu mudejar ozdabiają malowidła ze szkoły Alonsa Berruguete. W muzeum diecezjalnym kolekcja obrazów z XIV-XVI w. (m.in. płótna Fernando Gallego i renesansowe rzeźby).

Lewe ramię transeptu zburzono budując w latach 1513-89 Nową Katedrę (Catedral la Nueva) według planów Juana Gil de Hontanón. Prace kontynuowano do 1733 przy udziale wybitnych architektów baroku, toteż katedra łączy wszystkie style tego okresu, od późnego gotyku, przez styl izabeliński, plateresco, barok aż do churrigueryzmu. Trzynawowa, z barokowym córo Alberta de Churriguery (rzeźbione stalle projektował Jose de Lara), ma w gł. ołtarzu Wniebowzięcie Gregório Fernandeza. W trascoro rzeźby Juana de Juni (Św. Jan Chrzciciel i NMP ze św. Anną). W bocznych nawach i obejściu renesansowe i barokowe kaplice; najważniejsze z nich to w prawej bocznej nawie - Capilla Dorada z ołtarzem złożonym ze 110 rzeźb Juana de Buenamadre oraz kaplica z obrazem NMP z Dzieciątkiem Luisa de Moralesa; w obejściu - środkowa z obrazem Cristo de las Batallas, który towarzyszył w bojach Cydowi, w kaplicy pod chórem muzycznym Pięta Luisa Salvadora Carmony. Przez zakrystię z wielkimi lustrami i kryształowymi żyrandolami, przypominającą salę balową, wyjście na Patio Chico, mały dziedziniec, widać stąd Wieżę Koguta (Torre del Galio) nad skrzyżowaniem gł. nawy i transeptu starej katedry; ośmioboczna, zdradza w ornamentyce wpływy bizantyńskie i armeńskie. Najcenniejszą ozdobą katedry są jej monumentalne fasady: boczna z portalem Puerta de las Palmas ozdobionym płaskorzeźbą przedstawiającą wjazd Chrystusa do Jerozolimy i główna pokryta kilkunastometrowej wysokości koronką rzeźb. Wysoka na 110 m dzwonnica wzorowana na wieży katedry w Toledo, została po trzęsieniu ziemi w Lizbonie (1755) wzmocniona grubym obmurowaniem, co zakłóciło jej proporcje.

Naprzeciw pn. elewacji katedry, po drugiej stronie Pl. Anaya, wznosi się kla-sycystyczny Palacio de Anaya (1760-68) dawne kolegium św. Bartłomieja, dziś wydział filologii i filozofii uniwersytetu; wewnątrz patio o trzech kondygnacjach arkad. Obok kościół S. Sebastian (Alberto de Churriguera, 1730).

Główny budynek uniwersytetu wznosi się nie opodal katedry, przy wąskiej C. Libreros. Wzniesiony ok. 1525 według projektu Alonsa de Covarrubias, dominuje nad prostokątnym placem Patio de Escuelas (w środku pomnik Luisa ile Leon) ogromną fasadą, stanowiącą najpiękniejszy przykład miejscowej odmiany plateresco. Podwójny łuk nad wejściem, nad nim przestrzeń szczelnie wypełniona rzeźbami, podzielona na trzy płaszczyzny przecięte pilastrami. Motywami zdobniczymi są tarcze herbowe Królów Katolickich, odnowicieli uniwersytetu, motywy roślinne, medaliony i napis grecki: Królowie Uniwersytetowi, Uniwersytet Królom. Na jednym z filarów żaba, przynosząca studentom sukces na egzaminach.
Wnętrze rozbudowane wokół patio, które otacza krużganek, o stropie kasetonowym (artesonado); na prawo od wejścia monumentalne schody renesansowe (XVI w.). Z licznych sal warto zwiedzić aulę, w której wykładał - pochowany w kaplicy uniwersyteckiej - Fray Luis de Leon; zachowała się katedra osłonięta stożkowatym daszkiem i wąskie drewniane ławy pocięte nożami przez studentów, którzy korzystali z nich ponad 300 lat. Była to w XVI w. ogromna nowość, poprzednio studenci siedzieli na ziemi. Brat Luis z Leónu, renesansowy poeta, myśliciel - humanista, był więziony przez Inkwizycję. Uwolniony po czterech latach, wrócił na uniwersytet, stanął na katedrze i rozpoczął wykład słowami, które stały się przysłowiem: Dicebamus hesterna die... (Mówiliśmy wczoraj...). W sali Aktów (Paraninfo) brukselski gobelin według sławnego portretu Karola IV pędzla Goyi; w bibliotece przebudowanej przez Alberto de Churriguerę (1749) rzeźbione szafy mieszczą ponad 50 tyś. tomów oprawnych w pergamin i kurdyban; w bocznej salce bezcenna kolekcja manuskryptów i inkunabułów.
Patio de las Escuelas otaczają niskie budynki dawnego szpitala studenckiego (obecnie rektorat) i Escuelas Menores z fasadą w stylu plateresco i pięknym dziedzińcem z krużgankiem. W jednej z sal plafon pokryty freskiem Niebo Salamanki Fernando Gallego, przedstawiającym Zodiak. W dawnej bibliotece przekształconej w muzeum Pięta Felipe de Borgońa i obrazy Juana de Borgona.

Na tyłach Escuelas Menores, przy Pl. Magdalena, w pałacu Alvareza Abarca, medyka Izabeli Katolickiej (XV w., elewacja w stylu izabelińskim) mieści się Muzeum Sztuk Pięknych z interesującą kolekcją archeologiczną i średniej klasy obrazami hiszp. i wł. z XVI-XVII w.


2. Okolica Plaża Mayor. U zbiegu C. Libreros i C. Compania wielki kompleks gmachów, zwany Clerecia. Składa się on z barokowego kościoła Jezuitów, idealnie uosabiającego potęgę triumfującego Kościoła epoki kontrreformacji swą monumentalną elewacją (Pedro de Mateos) i gł. ołtarzem wspartym na czterech spiralnych kolumnach (dzieło rodziny Churriguera); w jednym z ołtarzy wstrząsające Biczowanie Luisa Salvadora Carmony. Przyległy pałac mieści Uniwersytet Papieski gmach ufundowali król Filip III i królowa Małgorzata Austriacka (1617); wewnątrz monumentalne schody i jeden z najpiękniejszych barokowych dziedzińców w Hiszpanii. W jednej z galerii cykl fresków przedstawia życie św. Ignacego Loyoli.

Naprzeciw budynek zwany Casa de las Conchas (Dom pod Muszlami - koniec XV w.) ozdobiony na całej fasadzie kamiennymi muszlami (symbol pielgrzymów do grobu św. Jakuba); typowy przykład izabelińskiej budowli mieszkalnej. W oknach misterne kraty, rzeźbiony portal, wewnątrz arkadowe patio z rzeźbionymi kolumnami.

U wejścia na Plaża Mayor kościół San Martin (XII w.) prawie całkowicie zasłonięty domami mieszkalnymi; portal gł. zdobią romańskie rzeźby, pd. elewacja w stylu plateresco. Plaza Mayor (1729-55) jest darem króla Filipa V dla Salamanki, wiernej Burbonom podczas wojny sukcesyjnej. Najpiękniejszy zespół architektoniczny tego typu w Hiszpanii, projektował Alberto de Churriguera, który budował także Pawilon Królewski we wsch. ścianie placu; elewacja ratusza w ścianie pn. jest dziełem Andreasa Garcii de Quinones. Trapezoidalny plac obudowany jest jednolitymi domami o spokojnej linii dachów, okien i gzymsów, pod arkadami luksusowe sklepy i kawiarnie, których stoliki wychodzą daleko na plac, do późnej nocy rozbrzmiewający gwarem, podobnie jak okoliczne uliczki Concejo, Prior, Espoz y Mina. Na wsch. od Piaza Mayor ciągnie się dzielnica handlowa z halą targową (Mercado) i nieczynnym kościołem S. Julian (romańska fasada, barokowe wnętrze). Za kościołem biegnie z pn. na pd. Grań Via (zwana też C. Espana) przecinająca stare miasto. Nieco ku pn. przy bocznej uliczce Cuesta Sancti Spiritus wznosi się kościół Sancti Spiritus (1541) z elewacją plateresco i rzeźbami ze szkoły Gregório Fernandeza w gł. ołtarzu. Ku pd. Grań Via, szeroka, z podcieniami, doprowadza na Pl. Sto. Domingo otoczony ważnym zespołem zabytków.


3. Okolice Pl. Sto. Domingo. Nad placem wznosi się klasztor S. Esteban z kościołem o imponującej ołtarzowej fasadzie w stylu plateresco. Część środkowa przedstawia ukamienowanie św. Stefana. Kościół późnogotycki (1524-1610) projektował Juan de Alava jeden z twórców nowej katedry; **gł. ołtarz jest jednym z najważniejszych dzieł Jose de Churriguery (1693-96). U stóp ołtarza w monumentalnym sarkofagu spoczywa Don Fernando Alvarez de Toledo y Pimentel, trzeci książę Alba, krwawy gubernator Flandrii za panowania Filipa II. Na ścianie córo fresk Antonia Palomino Triumf Kościoła. W przyległym klasztorze godne widzenia królewskie patio otoczone krużgankami, renesansowe schody, sala kapitularna (XVII w.).

Sąsiedni gmach Colegio de Calatrava, dziś seminarium duchowne, wznieśli Joaąuin i Alberto de Churriguera, jednak przebudowa pod koniec XVIII w. pozbawiła ich dzieło cech oryginalnych. Dalej ku wsch. maleńki romański kościółek (1175) pod wezwaniem św. Tomasza Becketa z zabytkowymi nagrobkami, jeden z pierwszych wzniesionych po rekonkwiście. Naprzeciw kościoła S. Esteban niepozorny, niski budynek Convento de las Duenas klasztor Dominikanek z 1419 (fasada w stylu plateresco z 1533) kryje zachwycające patio, którego arkady wsparte są na kolumnach z kapitelami rzeźbionymi w kształty fantastycznych zwierząt i maszkar.

W dawnej dzielnicy patrycjuszowskiej między Grań Via i Rua Mayor zachowało się kilka zabytkowych pałaców: Palacio Orellana renesansowo-barokowy; obok Casa Abrantes z XV-wiecznym portalem; przy Pl. Colón Palacio Salina albo Fonseca, mieszczący obecnie Radę Prowincji (Juan Gil de Hontaiión 1538) ze wspaniałym patio i bogatą fasadą, dostępny dla zwiedzających. Przy C. Consuelo - pałac Francisca de Sotomayor, klucznika Rycerskiego Zakonu Alcantara, z wysuniętą przed front basztą obronną zwaną Torre del Clavero.


4. Zach. część śródmieścia. Na obrzeżu starego miasta mieści się kilka siedzib magnackich, kościołów i budynków użytkowanych przez uniwersytet. Palacio Monterrey przy placu tej samej nazwy (Rodrigo Gil de Hontanón, 1540) należy do najpiękniejszych zabytków renesansu hiszp. Przy pobliskim klasztorze Augustianów kościół Purisima (1636) reprezentuje czyste formy baroku wł.; w gł. ołtarzu Zwiastowanie Jose Ribery, uważane za najpiękniejszą z istniejących barokowych wersji tego tematu. Przy C. Fonseca wznosi się majestatyczny gmach dawnego Colegio Irlandeses (XVI w.), obecnie Colegio Fonseca, którego portal projektował Alonso de Covarrubias, a rzeźbił Diego de Siloe - mistrzowie hiszp. renesansu. Główny ołtarz w kaplicy rzeźbił Alonso Berruguete; renesansowe patio zachwyca proporcjami.
W klasztorze Urszulanek przy C. Ursulas małe muzeum zawiera obrazy Luisa de Morales, rzeźby Juana de Juni, mały tryptyk Michała Anioła i inne dzieła szkoły wł. i sewilańskiej. Przed kościołem pomnik Miguela de Unamuno, a po drugiej stronie ulicy pałac zwany Casa de las Muertas z fasadą rzeźbioną w stylu plateresco, prawdopodobnie przez artystów ozdabiających uniwersytet.
Na północnym skraju starego miasta, przy wylocie C. Zamora na Pl. Ejercito wznosi się romański kościół S. Marcos jeden z najstarszych w Salamance (przełom XII i XIII w.) w kształcie rotundy.

  • Komentarze i opinie
  • Brak komentarzy na forum, możesz być pierwszą osobą rozpoczynającą temat
Strona korzysta z plików Cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. [ok]